Jakie imadło warsztatowe wybrać?

Przy zakupie imadła należy rozważyć parę czynników. Po pierwsze – do jakich prac imadło będzie stosowane? Różne typy imadeł są zaprojektowane do różnych zadań. Imadła można podzielić na 3 główne kategorie: obróbka metal (imadła ślusarskie), obróbka drewna (imadła stolarskie) oraz imadła maszynowe. Istnieją jednak inne specjalistyczne rodzaje imadeł: m.in. imadła z napędem hydraulicznym, imadła z napędem pneumatycznym, imadła do gwintowania rur, imadła modelarskie i inne. Najbardziej uniwersalne zastosowanie w domowych warsztatach mają imadła ślusarskie wykorzystywane do zaciskania przedmiotów z różnych materiałów i ich obrabiania: czyszczenia, szlifowania, piłowania, nawiercania, obcinania, luzowania itp.

Drugim istotnym czynnikiem jest wielkość imadła. Im większy rozmiar szczęk, tym większe przedmioty można w nich zamocować oraz tym większe i cięższe jest samo imadło. Największe modele ważą około 45 kg, więc istotne znaczenie ma wielkość i wytrzymałość stołu warsztatowego, na którym ma zostać zamontowane imadło. Im większe szczęki imadła, tym bardziej zwiększa się zakres zaciskania, choć w domowym warsztacie zwykle wystarcza imadło o szczękach 63 do 125 mm. Większe modele (150-250 mm) znajdują zastosowanie głównie w warsztatach rzemieślniczych oraz zakładach przemysłowych.

Imadło stałe czy przenośne

Przy zakupie imadła warto wziąć pod uwagę różnicę między imadłem przenośnym i stałym. Imadło przenośne jest mocowane do stołu zaciskiem śrubowym. Zaletą tego imadła jest łatwe przenoszenie i możliwość mocowania do różnych powierzchni, łatwość demontażu i przechowywania. Wadą jest ryzyko upadku i zniszczenia imadła podczas przenoszenia. Imadło przenośne przeznaczone jest  do lżejszych prac ze względu na stosunkowo małą stabilność zamocowania do stołu warsztatowego.

Imadło stałe mocowane jest trwale do stołu za pomocą śrub. Dzięki dużej masie i sile zaciskania oraz stabilnemu mocowaniu do stołu warsztatowego nadaje się do ciężkich prac.

Budowa imadła ślusarskiego

Główne elementy imadła to:  korpus, szczęki, śruba oraz podstawa. Korpus ze szczęką stałą za pośrednictwem podstawy mocuje imadło do stołu warsztatowego, a szczęka  ruchoma przesuwa się równolegle względem niego zaciskając i stabilizując obrabiany przedmiot. Szczęka ruchoma przesuwana jest za pomocą gwintowanej  śruby trapezowej wbudowanej w korpus imadła, a jej uchwyt znajduje się na zewnątrz imadła. Poszczególne modele imadeł różnią się wielkością szczęk od 63 do 250 mm.

Dobre imadło warsztatowe wyposażone jest również w zintegrowane kowadło. Podstawa imadła mocowana jest zwykle do stołu warsztatowego.

Imadło stałe czy obrotowe?

Przy zakupie imadła warto rozważyć czy kupić imadło stałe czy droższe imadło z obrotową podstawą?

Podstawa imadła obrotowego pozwala dowolnie ustawić imadło względem stołu warsztatowego. Funkcja zwiększa komfort pracy imadłem. W zależności od producenta imadło może być w wersji podstawowej (stałe) i obrotową podstawę należy dokupić (np. imadła Bison) lub fabrycznie zintegrowane z obrotową podstawą (np. imadła York). W marce York mocowanie imadła do podstawy obrotowej może odbywać się za pomocą śrub motylkowych (wersja York Lux) lub za pomocą zwykłej śruby (wersja York Standard). Często okazuje się, że bardziej ekonomiczny jest zakup imadła z wbudowaną obrotową podstawą niż dokupywanie jej osobno.

Imadło ślusarskie stalowe czy żeliwne

Wysokiej jakości imadła ślusarskie wykonywane są zazwyczaj z żeliwa szarego, żeliwa sferoidalnego lub stali. Materiał, z którego wykonane jest imadło bezpośrednio wpływa na wytrzymałość narzędzia.

Żeliwo szare to stop żelaza o mikrostrukturze grafitowej z 95%  żelaza, 3% krzemu i 2% węgla. Jest to materiał znany ze swojej wytrzymałości na nacisk i wysokiej zdolności pochłaniania wstrząsów. Oznacza to, że materiał „wchłania” niepożądane wibracje, co ułatwia pracę imadłem. Ma również wysoką odporność na zużycie. Wadą jest większa kruchość i podatność na pękanie np. podczas upadku imadła z blatu roboczego niż w przypadku pozostałych materiałów.

Żeliwo sferoidalne jest stopem żeliwa wykonanym z dodatkiem węgla, krzemu, magnezu, w którym grafit ma kształt zbliżony do kuli. Ma dobre właściwości wytrzymałościowe, jest odporne na ściskanie i zginanie oraz mniej kruche.

Imadła stalowe uchodzą za odporniejsze i wytrzymalsze podczas pracy przy dużych obciążeniach. Ponadto stal jest bardziej rozciągliwa, co oznacza, że narzędzia wytrzymują duże naprężenia bez pęknięcia.  Wadą imadła wykonanego ze stali jest niska zdolność tłumienia wibracji powstałej podczas pracy oraz podatność na korozję.

Powierzchnie szczęk, pokrętło i śruba imadła zwykle wykonane są ze stali hartowanej.

Akcesoria do imadła ślusarskiego

W dobrych imadłach istnieje możliwość wymiany szczęk lub zamontowania dodatkowych nakładek na szczęki. Przy obróbce szczególnie delikatnych materiałów można zamontować nakładki korkowe. Do wyboru są również nakładki z aluminium, tworzywa oraz specjalne ząbkowane szczęki do mocowania rur. Wymienne nakładki robocze zwiększają zakres stosowania imadła, a ich montaż i wymiana jest szybka i prosta. Wadą może być mniejsza stabilność mocowania i ryzyko zniszczenia przy użytkowaniu z nieodpowiednimi dla danej nakładki obrabianymi materiałami. Imadła o szczękach monolitycznych są stabilne i wytrzymałe, ale proces ich regeneracji jest drogi i utrudniony.   

Materiały własne firmy Adriatech